Twój lek Brintellix krok po kroku: działanie, skutki uboczne i recepta

Brintellix, czyli co właściwie przyjmujesz

Substancją czynną leku Brintellix jest wortioksetyna. W klasyfikacji ATC należy do grupy „inne leki przeciwdepresyjne” (kod N06AX26). To ważne rozróżnienie: Brintellix nie jest klasycznym SSRI, choć także oddziałuje na serotoninę.

Producent opisuje dwa równoległe mechanizmy. Wortioksetyna blokuje transporter serotoniny, a przy tym sama pobudza lub hamuje kilka typów receptorów serotoninowych. U zwierząt laboratoryjnych ten złożony profil łączono z efektem przeciwdepresyjnym, przeciwlękowym i lepszą pamięcią, przy czym dokument wyraźnie przestrzega przed przenoszeniem takich obserwacji wprost na człowieka.

Podmiotem odpowiedzialnym jest H. Lundbeck A/S. Lek przeszedł rejestrację centralną w Unii, więc komplet informacji o produkcie publikuje Europejska Agencja Leków.

Po co lekarz zapisuje wortioksetynę

Wskazanie jest jedno: duże epizody depresyjne u osób dorosłych. Zaburzeń lękowych ani bezsenności w tym punkcie nie ma, więc na pytanie, na co jest Brintellix, uczciwa odpowiedź brzmi: na depresję u pełnoletnich.

U pacjentów poniżej 18 lat z dużym zaburzeniem depresyjnym produktu nie należy stosować, bo skuteczności w tym wieku nie udowodniono. W badaniach z udziałem nastolatków częściej niż u dorosłych notowano bóle brzucha i myśli samobójcze.

Kiedy objawy ustąpią, leczenie zwykle trwa dalej, przez minimum pół roku, żeby poprawa się utrwaliła. Stąd tylu pacjentów przyjmuje lek miesiącami i potrzebuje kolejnych recept. Szerzej o samej chorobie piszemy w przewodniku o depresji i jej leczeniu.

Jakie moce znajdziesz w opakowaniach

Na polskim rynku Brintellix to tabletki powlekane 5 mg, 10 mg i 20 mg. Inni wytwórcy wortioksetyny mają zarejestrowaną także moc 15 mg.

Którą tabletkę bierzesz i czy coś się w tym zmieni, ustala lekarz prowadzący, patrząc na Twoją reakcję na leczenie, wiek i pozostałe leki. Nie modyfikuj tego sam. Posiłek nie ma znaczenia, tabletkę połykasz z jedzeniem albo bez.

Planujesz koniec terapii? Zacznij od rozmowy z lekarzem. Charakterystyka dopuszcza stopniowe schodzenie z dawki, żeby ograniczyć objawy odstawienia, ale gotowego schematu nie podaje.

Skutki uboczne Brintellixu: co jest częste, a co wymaga uwagi

Na pierwszym miejscu stoją nudności, które dotykają więcej niż co dziesiątą osobę. Przeważnie mają łagodny lub umiarkowany charakter, pojawiają się w ciągu pierwszych dwóch tygodni i mijają same. Rzadko zmuszają do przerwania terapii, a u kobiet zdarzają się częściej niż u mężczyzn.

W grupie częstych objawów (do jednej osoby na dziesięć) ChPL wymienia też nietypowe sny, zawroty głowy, biegunkę, zaparcie, wymioty, niestrawność, świąd, czasem na całym ciele, oraz wzmożone pocenie. Niezbyt często (do jednej osoby na sto) zdarzają się omamy, drżenie, nieostre widzenie, zaczerwienienie twarzy i nocne poty. Rzadko dochodzi do rozszerzenia źrenic, które u osób predysponowanych może wywołać ostry atak jaskry z wąskim kątem.

Bez określonej częstości, na podstawie zgłoszeń po rejestracji, opisano m.in. niski poziom sodu we krwi, bezsenność, pobudzenie i agresję, ból głowy, akatyzję, zgrzytanie zębami, szczękościsk, zespół niespokojnych nóg, krwawienia, pokrzywkę, wysypkę, obrzęk naczynioruchowy i zespół odstawienia.

U seniorów objawy żołądkowe bywają wyraźniejsze. Przy największej zalecanej dawce nudności miało 42% osób w wieku 65 lat i starszych wobec 27% młodszych, a zaparcia odpowiednio 15% i 4%.

Sporo pytań dotyczy libido. W badaniach mniejsze dawki nie odbiegały od placebo, za to przy największej zalecanej dawce zaburzenia seksualne się nasilały, a po wejściu leku na rynek zgłaszano je również przy niższych. Jeśli zauważysz taką zmianę, powiedz o niej lekarzowi bez skrępowania.

Kiedy reagować bez zwłoki

Na starcie terapii i po każdej zmianie dawki może dojść do chwilowego nasilenia lęku, niepokoju, a nawet myśli samobójczych. Dotyczy to zwłaszcza młodych dorosłych przed 25. urodzinami, a ulga w nastroju często przychodzi dopiero później. Gdy Ty lub Twoi bliscy dostrzeżecie takie zmiany, odezwij się do lekarza od razu. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia wybierz 112.

Pilnej oceny wymaga także obraz zespołu serotoninowego: pobudzenie, omamy, kołatanie serca, gorączka, wzmożone odruchy, brak koordynacji, nudności z biegunką. Leczenie trzeba przerwać również wtedy, gdy pojawi się napad drgawek albo stan maniakalny.

Kto nie powinien brać Brintellixu i z czym go nie łączyć

Brintellixu nie wolno przyjmować przy uczuleniu na wortioksetynę lub składniki tabletki ani razem z nieselektywnymi inhibitorami MAO lub selektywnymi inhibitorami MAO-A. Jako przeciwwskazane wskazano wprost skojarzenie z moklobemidem oraz z antybiotykiem linezolidem. Po odstawieniu nieodwracalnego nieselektywnego inhibitora MAO na wortioksetynę można przejść dopiero po minimum 14 dniach.

Ostrożności wymagają inne leki wpływające na serotoninę: tramadol i pozostałe opioidy, tryptany na migrenę, ziele dziurawca, lit, tryptofan. Leki przeciwkrzepliwe, aspiryna i NLPZ mogą zwiększać skłonność do krwawień. Silne inhibitory CYP2D6, na przykład bupropion, fluoksetyna i paroksetyna, podnoszą stężenie wortioksetyny we krwi.

Szczególnej uwagi lekarza wymagają też osoby z napadami drgawek w przeszłości, z podwyższonym ciśnieniem w oku albo ryzykiem jaskry z wąskim kątem, ze skłonnością do krwawień oraz z chorobami nerek lub wątroby. Jeśli coś z tego Cię dotyczy, napisz o tym we wniosku.

Praktyczna uwaga: u osób przyjmujących wortioksetynę zdarzały się fałszywie dodatnie wyniki szybkich testów moczu na metadon. Robiąc takie badanie, wspomnij o leku.

Alkohol i kierownica podczas terapii

U zdrowych ochotników jednorazowe połączenie wortioksetyny z alkoholem nie wpłynęło na to, jak organizm wchłania i usuwa lek, ani istotnie nie pogorszyło sprawności umysłowej. Mimo to producent zastrzega, że w trakcie leczenia przeciwdepresyjnego picia alkoholu się nie zaleca. Alkohol sam pogłębia przygnębienie, psuje sen i zaciera obraz tego, czy terapia działa.

Wpływ Brintellixu na prowadzenie auta ChPL ocenia jako żaden lub nieistotny. Zgłaszano jednak zawroty głowy, więc za kierownicą i przy maszynach zachowaj ostrożność, zwłaszcza w pierwszych dniach leczenia i po zmianie dawki.

Brintellix w ciąży i podczas karmienia

Doświadczenia z wortioksetyną u ciężarnych są skąpe. Po lek sięga się w ciąży wyłącznie wtedy, gdy oczekiwana korzyść przeważa nad zagrożeniem dla płodu. Leki serotoninergiczne przyjmowane pod koniec ciąży mogą wywołać u noworodka objawy, np. zaburzenia oddychania, drżenie czy drażliwość, najczęściej w pierwszej dobie po porodzie. Pokrewne grupy leków (SSRI i SNRI) wiążą się z nieco wyższym ryzykiem krwotoku poporodowego, a według Charakterystyki takiego ryzyka nie można wykluczyć także przy wortioksetynie.

Do mleka kobiecego przechodzą niewielkie ilości substancji. Czy przerwać karmienie, czy leczenie, ustalasz wspólnie z lekarzem, biorąc pod uwagę dobro Twoje i dziecka.

Brintellix a uzależnienie: czy to lek psychotropowy?

Wortioksetyny nie ma na polskim wykazie substancji psychotropowych, więc w sensie prawnym Brintellix „psychotropem” nie jest, a recepta na niego nie podlega szczególnym rygorom przewidzianym dla takich substancji. Potocznie mianem psychotropu określa się każdy lek działający na psychikę, stąd biorą się wątpliwości.

W Charakterystyce Brintellixu nie ma opisu uzależnienia. W badaniach objawy po nagłym przerwaniu leczenia nie występowały istotnie częściej niż przy placebo, ale po rejestracji opisywano zespół odstawienny: zawroty i bóle głowy, mrowienie albo „przeskoki prądu”, kłopoty ze snem, nudności, rozdrażnienie, zmęczenie. Mogą wystąpić w pierwszym tygodniu bez leku, dlatego koniec terapii planujesz z lekarzem.

Zamienniki Brintellixu i koszt leczenia

W polskim rejestrze wortioksetynę znajdziesz także pod innymi nazwami, m.in. Abrix, Anubes, Avortaxo, Banavin, Irsamla, Varesta oraz Vortioxetine Aristo, Vortioxetine Stada i Vortioxetine Viatris Pharma. O podmianie preparatu rozstrzyga lekarz albo farmaceuta w aptece, a nie samodzielny wybór.

Ile zapłacisz, zależy od preparatu, wskazania i aktualnego statusu refundacji, który bywa zmieniany. Bieżący poziom odpłatności podaje obwieszczenie refundacyjne Ministra Zdrowia, sprawdzi go też apteka. Jeśli chcesz porównać różne grupy leków, zajrzyj do zestawienia leków przeciwdepresyjnych.

Twoja recepta na Brintellix: kontynuacja krok po kroku

Brintellix wymaga recepty (Rp), więc nie da się go legalnie kupić bez recepty. Ogłoszenia, które to obiecują, prowadzą do nielegalnych źródeł i grożą podróbką. Rozpoznanie depresji i dobór pierwszego leku to zadanie psychiatry podczas wizyty.

Gdy już leczysz się Brintellixem i masz na to dokumenty, możesz złożyć wniosek o e-receptę na kontynuację. Wypełniasz formularz z wywiadem, a wniosek ocenia lekarz, który w razie wątpliwości dopyta Cię na czacie. Podstawą prawną jest art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty: receptę potrzebną do kontynuacji leczenia można wystawić bez badania, gdy uzasadnia to stan zdrowia widoczny w dokumentacji.

Ostatnie słowo należy do lekarza, który może odmówić, np. gdy brakuje dokumentów, objawy narastają albo potrzebna jest zmiana leku. Wtedy właściwym krokiem jest wizyta u psychiatry. Gdy lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku. Co warto mieć pod ręką, opisaliśmy w poradniku o dokumentach do kontynuacji.

Substancja czynna

• Wortioksetyna

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix (EMA)
• Ulotka dla pacjenta Brintellix (informacja o produkcie, EMA)
• ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
• rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych