Escitil bez tajemnic: na co działa Twój lek, skutki uboczne i recepta

Co to za lek i jak działa escitalopram

Escitil zawiera escitalopram, przedstawiciela selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, w skrócie SSRI (kod ATC N06AB10). Lek hamuje ponowne wchłanianie serotoniny przez komórki nerwowe, dzięki czemu dłużej pozostaje ona dostępna w przestrzeni między neuronami. Jak ta grupa wypada na tle innych, opisujemy w przeglądzie leków z grupy SSRI.

Podmiotem odpowiedzialnym jest Egis Pharmaceuticals PLC. Escitil to jedna z wielu marek tej samej substancji, a poszczególne preparaty mogą różnić się postacią i dostępnymi mocami.

Escitil na co pomaga: pięć wskazań z Charakterystyki

Charakterystyka wymienia pięć wskazań. Escitil stosuje się w leczeniu:

• epizodów dużej depresji,
• lęku panicznego, zarówno z agorafobią, jak i bez niej,
• fobii społecznej (społecznego zaburzenia lękowego),
• uogólnionego zaburzenia lękowego,
• zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego.

Uwagi do wskazań, które warto znać

Fobia społeczna według ChPL to konkretna diagnoza, nie zwykła nieśmiałość, a leki włącza się dopiero wtedy, gdy zaburzenie wyraźnie utrudnia pracę i kontakty z ludźmi. Przy OCD leczenie trwa na tyle długo, by mieć pewność, że objawy naprawdę ustąpiły. Więcej o tych problemach przeczytasz w przewodnikach o nerwicy lękowej i o zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym.

U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat Escitilu nie powinno się stosować. W badaniach u młodszych pacjentów leczonych lekami przeciwdepresyjnymi częściej pojawiały się zachowania samobójcze i wrogość niż przy placebo.

Moce tabletek dostępne w aptece

Escitil to tabletki powlekane w mocach 10 mg i 20 mg. Inne marki escitalopramu oferują też moce 5 mg i 15 mg, tabletki rozpadające się w ustach oraz krople doustne.

Od czego zaczynasz, czy i kiedy moc się zmienia, ustala lekarz. Znaczenie mają wskazanie, wiek, praca wątroby i nerek oraz inne leki. Tabletkę przyjmuje się raz na dobę, niezależnie od posiłku. Samodzielnie dawki nie zmieniaj, a leku nie odstawiaj nagle: ChPL każe kończyć terapię stopniowo, według planu ustalonego z lekarzem.

Skutki uboczne Escitilu i to, jak zwykle mijają

Dolegliwości pojawiają się przeważnie w pierwszym lub drugim tygodniu i z czasem słabną, zarówno pod względem nasilenia, jak i częstości. Najczęściej, u więcej niż jednej osoby na dziesięć, występują nudności i ból głowy.

Do częstych (od jednej osoby na sto do jednej na dziesięć) Charakterystyka zalicza: zmiany apetytu w obie strony i przyrost masy ciała, lęk i niepokój ruchowy, nietypowe sny, osłabienie popędu seksualnego u obu płci i brak orgazmu u kobiet, bezsenność albo senność, zawroty głowy, mrowienie, drżenie, zapalenie zatok, ziewanie, biegunkę, zaparcie, wymioty, suchość w ustach, nasilone pocenie, bóle stawów i mięśni, zaburzenia wytrysku i impotencję u mężczyzn, zmęczenie i gorączkę.

Niezbyt często zdarzają się m.in. spadek masy ciała, zgrzytanie zębami, pobudzenie, napady paniki, splątanie, zaburzenia smaku, omdlenie, rozszerzenie źrenic, szumy uszne, przyspieszone bicie serca, krwawienie z nosa, pokrzywka i wypadanie włosów. Rzadko: agresja, poczucie odrealnienia, omamy, zespół serotoninowy, zwolnienie akcji serca. Z częstością nieznaną opisano m.in. niski sód we krwi, wydłużenie odstępu QT z groźnymi zaburzeniami rytmu, krwawienia, akatyzję i manię.

Pytanie o chudnięcie na Escitilu wraca często. W tabeli działań niepożądanych zwiększenie apetytu i przyrost wagi figurują jako częste, a spadek masy ciała jako niezbyt częsty, więc lek może działać w obie strony. Zmiany wagi warto zgłosić lekarzowi. ChPL wspomina też o doniesieniach na temat zaburzeń seksualnych utrzymujących się po odstawieniu SSRI.

Sygnały alarmowe w pierwszych tygodniach

Zanim nastrój się poprawi, w początkowych tygodniach i po każdej zmianie dawki lęk, niepokój albo myśli samobójcze mogą chwilowo się nasilić. Najwyraźniej widać to u osób przed 25. rokiem życia. Jeśli zauważysz to u siebie albo zauważy to ktoś bliski, skontaktuj się z lekarzem od razu, a przy bezpośrednim zagrożeniu życia dzwoń na 112.

U części osób z lękiem panicznym objawy lękowe na początku leczenia się zaostrzają. Według ChPL ta paradoksalna reakcja zwykle wygasa w ciągu dwóch tygodni regularnego przyjmowania leku.

Inny sygnał to akatyzja: przykry, wewnętrzny niepokój z przymusem ruchu, przy którym trudno usiedzieć czy ustać w miejscu. Najczęściej pojawia się w pierwszych tygodniach, a Charakterystyka ostrzega, że zwiększanie dawki może wtedy szkodzić, więc opisz ją lekarzowi.

Pilnie zgłoś się do lekarza także przy kołataniu serca lub omdleniu, przy połączeniu pobudzenia, drżenia mięśni i gorączki (możliwy zespół serotoninowy) oraz przy pierwszym napadzie drgawek.

Czego z Escitilem nie łączyć

Escitalopram jest przeciwwskazany razem z nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO, z moklobemidem i z linezolidem, a także u osób z rozpoznanym wydłużeniem odstępu QT lub wrodzonym zespołem długiego QT. Przeciwwskazane jest również łączenie go z innymi lekami wydłużającymi QT. Charakterystyka podaje przykłady: niektóre leki na arytmię, część leków przeciwpsychotycznych, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, niektóre antybiotyki i leki przeciwmalaryczne oraz niektóre leki przeciwhistaminowe, wśród nich hydroksyzynę.

To ostatnie ma duże znaczenie praktyczne, bo hydroksyzynę często przepisuje się doraźnie na lęk. Charakterystyka hydroksyzyny także przeciwwskazuje jej podawanie z lekami wydłużającymi QT i wymienia przy tym escitalopram. Jeśli masz obie recepty, nie przyjmuj tych leków razem i od razu powiedz o tym lekarzowi.

Ostrożności wymagają: tramadol i inne opioidy, tryptany, lit, tryptofan, dziurawiec, leki przeciwkrzepliwe i NLPZ (ryzyko krwawień) oraz leki obniżające poziom potasu lub magnezu. Szczególnej uwagi wymagają też cukrzyca, padaczka, jaskra z wąskim kątem i choroby serca.

Escitil a alkohol, jazda samochodem i ciąża: co warto wiedzieć

Producent nie spodziewa się interakcji escitalopramu z alkoholem, a mimo to, jak przy innych lekach psychotropowych w szerokim, medycznym sensie, połączenia z alkoholem nie zaleca. Alkohol nasila spadki nastroju i lęk następnego dnia, więc może zniweczyć efekty leczenia.

Escitalopram w badaniach nie pogarszał sprawności intelektualnej ani psychomotorycznej, ale ChPL przypomina, że każdy lek działający na psychikę może osłabiać osąd. Dopóki nie wiesz, jak reagujesz, z prowadzeniem auta postępuj ostrożnie.

W ciąży leku nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne i po starannym zważeniu ryzyka. Nie odstawia się go nagle, a noworodka obserwuje się, jeśli matka przyjmowała lek do późnej ciąży. Karmienia piersią podczas leczenia się nie zaleca.

Czy Escitil uzależnia i czy prawo uznaje go za psychotrop

W sensie prawnym Escitil nie jest psychotropem: escitalopramu nie ma na wykazie substancji psychotropowych, więc nie obowiązują go zaostrzone zasady przewidziane dla tych substancji. Potocznie tak nazywa się jednak każdy lek na psychikę.

Charakterystyka nie opisuje uzależnienia, za to dokładnie opisuje objawy odstawienia. W badaniach zdarzenia po przerwaniu leczenia odnotowano u około 25% osób przyjmujących escitalopram i 15% przyjmujących placebo. Typowe są zawroty głowy, mrowienie lub wrażenie przeskoków prądu, zaburzenia snu, pobudzenie, nudności, drżenie i drażliwość. Zwykle mijają w ciągu dwóch tygodni, choć u części osób trwają dłużej, dwa do trzech miesięcy lub dłużej, dlatego lek odstawia się stopniowo, pod opieką lekarza.

Zamienniki Escitilu i odpłatność

Escitalopram jest dostępny pod wieloma nazwami, m.in. jako Elicea, Mozarin, Depralin, Aciprex, Lexapro czy Pralex. Preparaty różnią się postacią i mocami, więc o zamianie decyduje lekarz lub farmaceuta.

Odpłatność zależy od preparatu i aktualnego stanu refundacji. Sprawdzisz ją w obwieszczeniu refundacyjnym Ministra Zdrowia albo zapytasz w aptece.

Jak przedłużyć receptę na Escitil

Escitil wydaje się wyłącznie na receptę, więc nie kupisz go legalnie bez recepty. Sprzedaż z pominięciem recepty to nielegalne źródła i ryzyko podróbek. Postawienie rozpoznania i wybór pierwszego leku należą do psychiatry na wizycie.

Jeśli już leczysz się Escitilem i masz dokumentację, możesz poprosić o e-receptę na dalsze leczenie. Wypełniasz formularz z wywiadem, wniosek ocenia lekarz, a pytania uzupełniające pojawiają się na czacie. Art. 42 ust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty pozwala wystawić receptę niezbędną do kontynuacji bez badania, jeśli przemawia za tym stan zdrowia opisany w dokumentacji.

Lekarz może odmówić, gdy brakuje dokumentów, objawy się pogarszają lub trzeba zmienić leczenie, i wtedy skieruje Cię do psychiatry. Gdy lekarz odmówi, opłata nie podlega zwrotowi, bo dotyczy oceny wniosku.

Substancja czynna

• Escitalopram

Inne preparaty z tą substancją

• Elicea
• Mozarin
• Depralin

Źródła

• Charakterystyka Produktu Leczniczego Escitil (URPL)
• Ulotka dla pacjenta Escitil (URPL)
• ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty
• rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych